Manifestaties

Een Manifestatie is de fysieke of digitale uitgave — een concreet boek, e-book of ander publicatieformaat met een eigen ISBN, uitgever en verschijningsjaar. Dit is het niveau in het WEMI-model dat het dichtst bij het "tastbare" product staat dat je in de bibliotheek aantreft.

Wanneer maak je een Manifestatie aan?

Situatie	Actie
Nieuwe uitgave (ander ISBN, andere uitgever/jaar)	Nieuwe Manifestatie aanmaken
Paperback naast bestaande hardcover	Nieuwe Manifestatie aanmaken
E-book naast fysiek boek	Nieuwe Manifestatie aanmaken
Zelfde uitgave, ander exemplaar	Geen nieuwe Manifestatie — het exemplaar wordt in het lokale bibliotheeksysteem beheerd
Andere vertaling of luisterboek	Geen nieuwe Manifestatie — maak een nieuwe Expressie aan

Expressie vs Manifestatie

De Expressie beschrijft de inhoud (welke vertaling, welke taal). De Manifestatie beschrijft de uitgave (welke uitgever, welk ISBN, welk formaat).

Wanneer is het een nieuwe Manifestatie?

Een wijziging van de fysieke vorm die impact heeft op de vertoning van een werk en het fysieke medium, wordt gezien als een nieuwe Manifestatie.

Voorbeelden van een nieuwe Manifestatie

• Een nieuwe editie
• Een andere bindwijze (paperback vs hardcover)
• Een andere uitgever
• Een ander jaar van uitgave
• Een andere collatie

Wanneer een nieuwe Manifestatie én een nieuwe Expressie?

Wanneer het productieproces wijzigingen of toevoegingen bevat die impact hebben op de intellectuele of artistieke inhoud, wordt dit een nieuwe Manifestatie van een nieuwe Expressie. Het Werk blijft hetzelfde.

Relatie met Wise

De Manifestatie beschrijft de kenmerken van een specifieke publicatie, editie of uitgave. Door Manifestaties te categoriseren kunnen we een volledige groep Items groeperen van eenzelfde uitgave. Daardoor kan je in Wise meerdere exemplaren (Items) koppelen aan één Manifestatie (titelbeschrijving uit Open Vlacc).

Een Manifestatie kan meerdere Items hebben, maar maar één Expressie en bijgevolg ook maar één Werk.

Stap-voor-stap: Manifestatie aanmaken

Stap 1 — Controleer op bestaande Manifestatie

1. Zoek op ISBN/EAN — dit is de snelste manier om een bestaande Manifestatie te vinden
2. Geen ISBN? Zoek op titel + uitgever + jaar
3. Gevonden? → Je hoeft geen nieuwe Manifestatie aan te maken

ISBN-zoeken

Het systeem converteert automatisch tussen ISBN-10 en ISBN-13. Als je op 90-253-0912-X zoekt, vindt het systeem ook 978-90-253-0912-5.

Stap 2 — Zoek de juiste Expressie

1. Open het Werk waartoe de Manifestatie behoort
2. Zoek de juiste Expressie (de juiste taal/vertaling)
3. Bestaat de Expressie nog niet? Maak deze eerst aan

Stap 3 — Nieuwe Manifestatie starten

1. Klik vanuit de Expressie op + Manifestatie toevoegen
2. Het invoerscherm opent met een automatische koppeling naar de Expressie

Stap 4 — Velden invullen

Vul de publicatiegegevens in volgens het veldoverzicht hieronder.

Stap 5 — Opslaan

1. Controleer de ingevulde gegevens
2. Klik op Opslaan
3. De Manifestatie verschijnt automatisch onder de gekoppelde Expressie

Veldoverzicht

Verplichte velden

Veld	Beschrijving	Voorbeeld
ISBN/EAN	Internationaal standaard boeknummer	978-90-253-0912-5
Uitgever	Naam van de uitgeverij	Athenaeum
Jaar van uitgave	Publicatiejaar	2020
Formaat	Fysiek formaat van de uitgave	Paperback

Optionele velden

Veld	Beschrijving	Voorbeeld
Aantal pagina's	Totaal aantal pagina's	352
Editie	Druknummer of editieaanduiding	3e druk
Reeks	Naam van de reeks/serie	Grote Klassieke Bibliotheek
Reeksnummer	Volgordenummer binnen de reeks	12
Prijs	Adviesprijs	€ 12,50
Afmetingen	Formaat in cm	20 x 13 cm
Opmerkingen	Interne opmerkingen	—

ISBN en identificatoren

Automatische validatie

Open Vlacc valideert ISBN-nummers automatisch:

• ISBN-10 ↔ ISBN-13: het systeem converteert automatisch tussen beide formaten
• EAN: wordt genormaliseerd met voorloopnullen indien nodig
• ISMN: voor muziekuitgaven, ook met automatische conversie ISMN-10 ↔ ISMN-13
• Controlegetal: wordt automatisch gecontroleerd

Dubbele detectie

Als het ingevoerde ISBN al bestaat in Open Vlacc, krijg je een waarschuwing. Controleer of het om dezelfde uitgave gaat voordat je doorgaat.

Geen ISBN beschikbaar?

Niet alle publicaties hebben een ISBN (bijv. oudere werken, rapporten, muziekpartituren). In dat geval:

• Laat het ISBN-veld leeg
• Vul de overige velden zo volledig mogelijk in
• Gebruik titel + uitgever + jaar als unieke identificatie

Voorbeelden

Voorbeeld 1: Paperback editie

Werk: Max Havelaar (Multatuli)
  └── Expressie: Nederlandse tekst
      └── Manifestatie 1: Athenaeum, 2020, paperback, ISBN 978-90-253-0912-5 ← nieuw
      └── Manifestatie 2: L.J. Veen, 2015, hardcover, ISBN 978-90-204-3845-2

Voorbeeld 2: E-book

Werk: De Ontdekking van de Hemel (Mulisch)
  └── Expressie: Nederlandse tekst
      └── Manifestatie 1: De Bezige Bij, 2012, paperback
      └── Manifestatie 2: De Bezige Bij, 2013, ePub ← nieuw

Voorbeeld 3: Herdruk

Een herdruk met een nieuw ISBN is een nieuwe Manifestatie. Een herdruk met hetzelfde ISBN is dezelfde Manifestatie — maak er geen nieuwe aan.

Metacontent

Bij Manifestaties worden automatisch aanvullende gegevens opgehaald op basis van het ISBN/EAN:

• Boekomslagen — automatisch gekoppeld via externe bronnen
• Flapteksten — beschrijvingen van het boek
• Recensies — indien beschikbaar

Deze metacontent wordt periodiek bijgewerkt.

Relatie Expressie ↔ Manifestatie

• Een Manifestatie hoort bij precies één Expressie
• Een Expressie kan meerdere Manifestaties hebben
• De relatie is bidirectioneel: vanuit beide kanten zichtbaar

Volgende stappen

• Relaties leggen — koppel uitgevers en andere entiteiten
• Werk aanmaken — als het Werk nog niet bestaat
• Terug naar WEMI Model