Expressies

Een Expressie is een specifieke realisatie van een Werk — een bepaalde taal, vorm of vertaling. Elke vertaling, elk luisterboek en elke verkorte versie is een aparte Expressie van hetzelfde Werk.

Wanneer maak je een Expressie aan?

Situatie	Actie
Nieuwe vertaling van een bestaand Werk	Nieuwe Expressie aanmaken
Luisterboek van een bestaand Werk	Nieuwe Expressie aanmaken
Verkorte of bewerkte versie	Nieuwe Expressie aanmaken
Zelfde tekst, andere uitgave (paperback vs hardcover)	Geen nieuwe Expressie — maak een Manifestatie aan
Compleet ander boek met vergelijkbare titel	Geen nieuwe Expressie — maak een nieuw Werk aan

Werk vs Expressie

Een Werk verandert niet als het in een andere taal verschijnt. De Nederlandse vertaling van "War and Peace" is een andere Expressie van hetzelfde Werk.

Wanneer is het een nieuwe Expressie?

Elke wijziging van de vorm van een Expressie wordt een nieuwe Expressie. Een Expressie beschrijft op welke manier een abstract idee (Werk) uitgevoerd wordt. De auteursfuncties op dit niveau zijn vertaler en bewerker — deze zijn relevant voor de intellectuele of artistieke realisatie van het Werk.

Voorbeelden van een nieuwe Expressie

• Een vertaling door een andere vertaler
• Een revisie of modificatie aan de tekst (bijv. omdat er een nieuwe editie statement werd toegevoegd)
• Extra illustraties of annotaties bij een Expressie

Wat is GEEN nieuwe Expressie?

Kleinere aanpassingen zijn varianten van eenzelfde Expressie:

• Spellingscorrectie — geen inhoudelijke wijziging
• Punctuatiewijzigingen — geen inhoudelijke wijziging

Doel van de Expressie

Door Expressies te categoriseren wordt het makkelijker om verschillende realisaties van een Werk te beschrijven en relaties tussen specifieke Expressies vast te stellen. Bijvoorbeeld de tekst waarop een vertaling is gebaseerd, of de partituur voor een specifieke uitvoering van een muzikaal stuk. De Expressie duidt ook aan dat verschillende Manifestaties dezelfde intellectuele of artistieke inhoud bevatten.

Stap-voor-stap: Expressie aanmaken

Stap 1 — Zoek het bestaande Werk

1. Zoek het Werk op via titel of auteur
2. Open de detailpagina van het Werk
3. Controleer of de gewenste Expressie al bestaat bij het Werk

Stap 2 — Nieuwe Expressie starten

1. Klik vanuit het Werk op + Expressie toevoegen
2. Het invoerscherm opent met een automatische koppeling naar het Werk

Directe koppeling

Door een Expressie vanuit een Werk aan te maken, wordt de relatie automatisch gelegd. Je hoeft deze niet handmatig te koppelen.

Stap 3 — Velden invullen

Vul de metadata in volgens het veldoverzicht hieronder.

Stap 4 — Opslaan

1. Controleer de ingevulde gegevens
2. Klik op Opslaan
3. De Expressie verschijnt automatisch onder het gekoppelde Werk

Veldoverzicht

Verplichte velden

Veld	Beschrijving	Voorbeeld
Taal	De taal van deze Expressie	Nederlands
Type	Type realisatie	Tekst, Audio, Video

Optionele velden

Veld	Beschrijving	Voorbeeld
Vertaler	Via relatie gekoppeld aan Persoon-entiteit	Hans Boland
Inspreker	Bij luisterboeken, via relatie gekoppeld	Jan Decleir
Bewerker	Bij bewerkte versies	—
Titel van de Expressie	Afwijkende titel van de vertaling/bewerking	Oorlog en Vrede
Opmerkingen	Interne opmerkingen	—

Voorbeelden

Voorbeeld 1: Vertaling

Het Werk "War and Peace" (Tolstoj) krijgt een Nederlandse vertaling:

Werk: War and Peace (Tolstoj)
  └── Expressie 1: Originele Russische tekst
  └── Expressie 2: Nederlandse vertaling (Hans Boland) ← nieuw
  └── Expressie 3: Engelse vertaling (Pevear & Volokhonsky)

Stappen:

1. Zoek "War and Peace" → Werk gevonden
2. Klik + Expressie toevoegen
3. Taal: Nederlands, Type: Tekst
4. Koppel vertaler: Hans Boland
5. Opslaan

Voorbeeld 2: Luisterboek

Van "De Avonden" (Reve) verschijnt een luisterboek:

Werk: De Avonden (Reve)
  └── Expressie 1: Originele Nederlandse tekst
  └── Expressie 2: Luisterboek (ingesproken door ...) ← nieuw

Stappen:

1. Zoek "De Avonden" → Werk gevonden
2. Klik + Expressie toevoegen
3. Taal: Nederlands, Type: Audio
4. Koppel inspreker
5. Opslaan

Voorbeeld 3: Verkorte versie

Een jeugdbewerking van een klassiek werk:

Werk: Robinson Crusoë (Defoe)
  └── Expressie 1: Originele Engelse tekst
  └── Expressie 2: Nederlandse vertaling (volledige tekst)
  └── Expressie 3: Nederlandse jeugdbewerking ← nieuw

Relatie Werk ↔ Expressie

De relatie tussen een Werk en zijn Expressies is altijd bidirectioneel:

• Vanuit het Werk zie je alle gekoppelde Expressies
• Vanuit een Expressie zie je het gekoppelde Werk

Een Expressie hoort altijd bij precies één Werk. Een Werk kan meerdere Expressies hebben.

Volgende stappen

• Manifestaties aanmaken — koppel een specifieke uitgave aan deze Expressie
• Relaties leggen — koppel vertalers, insprekers en andere personen
• Terug naar WEMI Model